Woonbalans zit helemaal scheef in de steden
Embuild Vlaanderen lanceert nieuw instrument om betaalbaarheidsrisico’s te detecteren
De betaalbaarheid van wonen gaat er op achteruit in Vlaanderen. Dat blijkt uit een nieuw instrument van Embuild Vlaanderen: de Vlaamse Woonbalans. Alleenstaande huurders bevinden zich in alle gemeenten en steden in een gevarenzone. Zij besteden vaak meer dan de helft van hun inkomen aan woonlasten (huur en energiekosten). Ook bij tweeverdieners die een woning kopen, neemt het risico op betaalbaarheidsproblemen toe. Ook die evolutie is vooral merkbaar in en rond stedelijke centra. Daar staan alle knipperlichten op rood. Betaalbaarheid staat er steeds meer onder druk vanwege de vergunningenproblematiek, weinig beschikbare ruimte, de aangroei van huishoudens, steeds meer woningen zonder domicilie, het overstromingsrisico, duurdere bouwmaterialen enz. Bovendien zijn verdichtingsprojecten tijdrovend en duurder dan een uitbreidingsproject.
In Vlaanderen loert een wooncrisis om de hoek. Er zijn meer huishoudens dan beschikbare woningen. Dat komt o.a. omdat woningen zonder domicilie (tweede verblijven, studentenkoten, frictieleegstand enz.) een steeds grotere hap nemen uit het totale aantal woningen. Intussen gaat het om 14%. Daardoor zijn er vandaag meer huishoudens dan beschikbare woningen. Vanwege die stijgende woonnood heeft de bouwfederatie zijn Woonbalans in het leven geroepen. Want het is cruciaal dat alle parameters in kaart worden gebracht. Dat is een eerste stap richting een doortastend woonbeleid.
Zowel voor kopers als huurders gaat het slechter
Met de Vlaamse Woonbalans volg je op hoeveel inkomen een huishouden besteedt aan woonlasten. Dat zijn de huur of de hypothecaire lening in combinatie met de energiekosten. Van zodra de wijzer van de balans de 30% overschrijdt, kunnen er betaalbaarheidsproblemen opduiken. Voor alleenstaande huurders staat de balans in 2023 op 52 procent. In 2021 stond die op48 procent. Voor tweeverdieners die in 2023 kochten, staat de balans op 37procent, in 2021 was dat nog 30 procent. Je kan de woonbalans voor huurders en kopers per gemeente raadplegen.
Knipperlichten op rood in de steden
Voorts brengt de Woonbalans het betaalbaarheidsrisico per gemeente in kaart op basis van zes parameters: vergunningen, bouwgronden, huishoudensevolutie, woningen zonder domicilie, het overstromingsrisico en woonlasten. Gecombineerd biedt dit een globaal beeld van het toekomstige betaalbaarheidsrisico in een gemeente. Daaruit blijkt dat de grote steden en de kustgemeenten momenteel te kampen hebben met de grootste hindernissen. Landelijke en woongemeenten doen het vandaag vaak een stuk beter.